Niet iedereen is geïnteresseerd in een historisch thematische
verzameling.
Door de jaren heen zijn de toonaangevende modelspoorfabrikanten zelf beroemd
geworden met hun productie. Grote namen zijn Marklin, Trix, Bing, Fleischmann
(Duitsland), Ives, Lionel, Mantua (VS), Jep, Jouef (Frankrijk), Hornby, Bassett-Lowke,
British Trix, Leeds, Graham Farish en Triang (Groot-Brittannië). Dit heeft
geleid tot merkentrouw onder modelbouwers, en in de loop der tijd zijn er verschillende
clubs en verenigingen ontstaan die speciaal zijn opgericht voor hen die de modellen
van een van de genoemde fabrikanten verzamelen.
Zo zijn er verenigingen gewijd aan Marklin, Fleischmann, Trix, Hornby O-schaal,
Hornby-Dublo, Bassett-Lowke, Lionel, Triang en andere firma's. Het verlangen
naar volledigheid van de verzamelaar van een bepaald merk wordt soms behoorlijk
op de proef gesteld als je bedenkt dat Marklin al meer dan 100 jaar modeltreinen
produceert, de Hornby O-schaal modellen langer dan veertig jaar zijn geproduceerd,
Fleischmann al zo'n 45 jaar meedoet, en ga zo maar door.
Aangezien er elk jaar nieuwe modellen en ontwerpen op de markt komen, is het
reservoir van verschillende modellen en varianten waaruit de verzamelaar kan
putten enorm. Tegenwoordig stimuleren de fabrikanten deze verzamelwoede, door
sommige modellen beperkt of eenmalig in de handel te brengen, soms zelfs met
genummerde exemplaren en in luxe verpakkingen die onmiddellijk zelf ook zeldzaamheidswaarde
krijgen, aangezien ze daarna nooit meer worden gemaakt.
De verwoede verzamelaar van een bepaald merk gaat soms zelfs nog verder, door
kleine verschillen (bijvoorbeeld een subtiel kleurverschil of verandering van
opschrift) op te merken die zelfs de fabrikant ontgaan zijn. Soms verandert
de verpakking of de doos binnen één produktie-reeks, en ook zoiets
is voor de verzamelaar van belang. Ook ontstaan er bij toeval zeldzaamheden.
De huidige Hornby-maatschappij produceerde bijvoorbeeld een mooi model van de
hogesnelheidstrein van de British Rail, de Advanced Passenger Train uit 1980,
terwijl het prototype van deze trein nog in de maak was. Deze trein zou het
paradepaardje van de BR moeten worden, maar helaas bleek de trein uiteindelijk
niet aan de verwachtingen te voldoen en werd hij geschrapt. Hornby had het model
inmiddels al gemaakt, maar haalde het vervolgens uit de handel omdat het origineel
er niet zou komen. Het Hornby-model van de APT is daardoor een zeldzaamheid
geworden, en brengt inmiddels veel meer op dan de oorspronkelijke verkoopprijs.
De in een bepaald merk gespecialiseerde verenigingen doen voortdurend onderzoek naar oude modellen, maar voorzien ook hen die geïnteresseerd zijn in nieuwe modeltreinen van informatie. Ze geven nieuwsbrieven uit, tijdschriften voor leden en zorgen voor uitgaven van boeken over oude modellen uit reeksen die nu onbetaalbaar zijn. Deze boeken zijn uiteraard voor iedereen die zich binnen deze hobby wil oriënteren bestemd. Van de belangrijke fabrikanten kent Marklin waarschijnlijk het grootste aantal verzamelaars.

Advanced Passenger Train uit 1980